Jak Wybrać Namiot – Poradnik

Tekst jest fragmentem książki TREK, która ukaże się w 2016 roku. Wszelkie prawa zastrzeżone!

Namiot na trekkingu pełni funkcję naszego domu. A jaki ma być dom? Bezpieczny, wygodny i mocny, dokładnie tak jak namiot – proste!

                  Niestety namiot stanowi jeden z największych wydatków związanych z zakupem ekwipunku na trekking, a do tego najczęściej ma służyć przez długi czas. Wybór zatem musi być przemyślany i świadomy – nie ma namiotu idealnego, każdy ma jakieś wady, a twoim zadaniem będzie wybrać ten, który ma ich najmniejszą ilość i najlepiej spełni pokładane w nim oczekiwania. Na samym początku musisz odpowiedzieć sobie na pytania o sposób w jaki planujesz wędrować: Samotnie? W parze? A może grupą? Nowoczesne namioty jednoosobowe ważą w okolicach 1-1,2kg, to bardzo dobra wiadomość wziąwszy pod uwagę fakt, iż niemal codziennie będziesz go nosił na plecach. Jeśli planujesz wyprawę z drugą osobą możecie w trakcie marszu podzielić namiot, rozdzielając je na 2 grupy: namiot wewnętrzny, który będę nazywał ‘sypialnią’ będzie niesiony przez jedną z osób podczas gdy pałąki i zewnętrzna, wodoodporna warstwa nazywana ‘tropikiem’ przypadnie w udziale drugiej. Dzięki temu posiadając dwuosobowy namiot o wadze w okolicach 1,5-2,7kg będziesz miał na plecach ciężar porównywalny z wagą wersji jednoosobowej. Oczywiście możesz wybrać konstrukcję mieszczącą dwie osoby, zapewniając sobie tym samym więcej komfortu. Jest to szczególnie ważne w trakcie trekkingów w warunkach zimowych – śnieżnych, w takim przypadku zawsze wybieraj model mieszczący jedną osobę więcej aniżeli faktyczna liczba śpiących w nim osób.

                  Jeśli decyzja o wielkości zostanie już podjęta pomyśl o warunkach i porze roku w jakiej planujesz wędrować. Czy będzie zimno? Wilgotno? A może wręcz przeciwnie – gorąco i sucho? To naprawdę ważne pytania, gdyż odpowiedzi na nie definiują to jak skonstruowany powinien być twój wymarzony model. Do wyboru masz namioty wolnostojące i tunelowe.

NAMIOTY WOLNOSTOJĄCE

                  Określa się je też mianem ‘samonośnych’ choć trekker zza oceanu powie o nich ‘freestanding’. Założeniem konstrukcji tego typu jest możliwość rozłożenia namiotu bez użycia szpilek i odciągów. Rozpinamy namiot na pałąkach (masztach) i gotowe. Jest to rozwiązanie bardzo wygodne wówczas gdy wbijanie szpilek (śledzi) jest trudne lub niemożliwe – np. w twardym gruncie. Nowoczesne namioty wolnostojące rozkładane są zazwyczaj w następujący sposób: sypialnię rozpina się na pałąkach, a następnie na taką konstrukcję zarzuca się tropik mocując go do pałąków. Taki sposób rozkładania nie najlepiej sprawdza się w zacinającym deszczu, gdyż sypialnia będzie odrobinę mokra już w trakcie rozkładania. Z drugiej jednak strony bardzo łatwo możesz rozstawić oddzielnie sypialnię, gdy nie spodziewasz się opadów a temperatura powietrza jest bardzo wysoka albo tropik, gdy noc zapowiada się bezwietrzna i nie dokuczają Ci owady. Na rynku dostępne są też modele namiotów wolnostojących, które rozkładasz poprzez wsunięcie pałąków do tuneli na zewnątrz tropiku – dzięki temu nawet w trakcie rozbijania w deszczu sypialnia pozostanie sucha, gdyż jest połączona z tropikiem za pomocą rozciągliwych zaczepów, które w razie potrzeby można rozłączyć.

                  Namioty samonośne są najczęściej wybierane w trakcie wypraw wysokogórskich. Wynika to z ich wytrzymałości i odporności na wiatr i warunki atmosferyczne, np. silne opady śniegu. W przypadku namiotów wolnostojących o konstrukcji geodezyjnej – przypominającej igloo, pałąki rozpinane są w taki sposób aby krzyżowały się ze sobą w możliwie największej ilości miejsc tworząc solidne schronienie. Im więcej pałąków posiada namiot tym bardziej odporną tworzy konstrukcję, będąc tym samym cięższym. Dwa najpopularniejsze modele namiotów spotykane w bazach gór wysokich całego świata to The North Face VE25 oraz Mountain Hardwear Trango 2. Ich waga oscyluje w okolicy 5 kilogramów – to sporo jak na dwuosobowy namiot, ale dzięki temu jest on w stanie sprostać najtrudniejszym zimowy warunkom. Korzystając z usług lokalnych agencji trekkingowych zostaniesz zapewne zakwaterowany, w którymś z tych modeli albo bardzo skrupulatnie na nim wzorowanym.

                  Innym sposobem konstrukcji pałąków jest jeden maszt główny z odchodzącymi od niego ramionami – rozwiązanie to pozwala oszczędzić wagę i bardzo dobrze sprawdza się w namiotach 3 sezonowych, np. w bardzo popularnym modelu Hubba Hubba NX marki MSR. Właśnie na takie konstrukcje zwróć swoją uwagę jeśli nie planujesz wędrować zimą lub wspinać się na pokryte lodowcem szczyty. Optymalną sytuacją jest ta, w której idziesz do ulubionego sklepu górskiego i jeszcze przed zakupem rozkładasz upatrzony namiot. Niestety, ze względu na dostępność naprawdę interesujących modeli niemal nigdy nie są dostępne ‘od ręki’. W takim przypadku zamów namiot z odbiorem w sklepie albo dokonaj zakupu w sieci. Następnie rozłóż go i połóż się w środku. Czy wchodzenie do środka jest wystarczająco wygodne? Czy namiot jest wystarczająco duży? Zwróć uwagę na ściany sypialni – im bardziej pionowe tym lepiej, co jest bardzo charakterystyczne dla konstrukcji samonośnych, podobnie jak ilość kieszeni. Czy wentylacja jest wystarczająco duża? Wyobraź sobie typowy biwak – czy siadając rano nie będziesz za każdym razem zawadzał głową o podwieszoną półkę? Czy ilość i wielkość kieszeni jest odpowiednia, i bez problemu znajdziesz w nocy latarkę? Ile czasu zajęło Ci rozłożenie go i co było największą trudnością? Diabeł tkwi w szczegółach, a te w trakcie użytkowania w górach nabierają strategicznego znaczenia.

                  Podsumowując: największą zaletą namiotów samonośnych jest fakt, iż do ich rozłożenia nie musisz używać dodatkowych szpilek lub odciągów (albo ich symboliczną ilość), bardzo szybko rozstawisz też samą sypialnię albo przy użyciu dodatkowej podłogi (o niej nieco dalej) sam tropik. W namiotach 3 sezonowych tropik najczęściej nie sięga poziomu gruntu – dzięki temu są one dosyć przewiewne zapobiegając nadmiernej kondensacji.

Hilleberg Jannu. Namiot wolnostojący pałąkami na zewnątrz

wolnostojący namiot z podwieszoną sypialnią. Hilleberg Jannu

MSR Hubba - Namiot wolnostojący - sypialnia

lekki namiot z oddzielną sypialnią. Na zdjęciu sypialnia. MSR Hubba Hubba NX

NAMIOTY TUNELOWE

                  Namioty tunelowe w przeciwieństwie do tych wolnostojących wymagają zastosowania kilku szpilek i odciągów w trakcie rozkładania. Jedną z ich największych zalet jest szybkie i proste rozbijanie – pałąki wystarczy włożyć w tunele na zewnątrz tropiku, napiąć je i przygotować odciągi – gotowe. Wszystko przebiega bardzo szybko, gdyż sypialnia jest połączona z tropikiem w związku z czym całość rozkłada się jednocześnie. Dodatkowo bardzo często pałąki mają jednakową długość, w związku z czym całość rozkładamy odruchowo. Niektórzy producenci, jak szwedzki Hilleberg umożliwiają rozłożenie samej sypialni za pomocą dodatkowych akcesoriów, jest to jednak bardzo rzadko stosowane rozwiązanie.

                  Maszty nadają namiotowi charakterystyczny półokrągły kształt (któremu zresztą zawdzięczają swoją nazwę), dzięki czemu w środku jest dużo przestrzeni. Z tego też powodu ‘tunele’ bardzo często wybierane są przez uczestników wypraw polarnych, którzy długi czas spędzają w środku. Ponadto dzięki opływowemu kształtowi konstrukcje te (z odpowiednio zabezpieczonymi odciągami) są bardzo odporne na silne wiatry. Ilość kieszeni i udogodnień jest zazwyczaj mniejsza niż w namiotach samonośnych, pod sufitem niemal zawsze znajdziesz sznurek umożliwiający suszenie odzieży lub organizację porządku. Wybierając namiot tunelowy zwróć uwagę na jego długość, która często jest dosyć znaczna – czy bez problemu znajdziesz miejsce, w którym będzie można go rozbić?

Akka-Endurance-3-OK-p

przykład namiotu tynelowego. Fjallraven Akka Endurance

NAMIOTY JEDNOPOWŁOKOWE

         Bardzo charakterystycznym rodzajem namiotu, który może mieć konstrukcję tunelową jak i wolnostojącą są modele jednopowłokowe. Ich specyfika polega na tym, że w porównaniu do namiotów składających się z sypialni i tropiku zbudowane są tylko z jednej warstwy. Materiał wykorzystywany do ich produkcji najczęściej posiada membranę, dzięki której dobrze chronią przed wiatrem i śniegiem. Ich konstrukcja najczęściej opiera się na dwóch skrzyżowanych ze sobą masztach. Taki minimalizm sprawia, że są bardzo lekkie i pakowne a ich główne zastosowanie upatruje się w biwakach w górach wysokich, najczęściej w trakcie ataku na szczyt. Niestety bardzo słabo radzą sobie z kondensacją w związku z czym ich zastosowanie w trakcie klasycznego trekkingu górskiego jest bardzo ograniczone.

SUMGOLGRE

lekki jednopowłokowy namiot. The North Face Assault

KONDENSACJA

MATERIAŁ SYPIALNI

                  Sypialnie najczęściej uszyte są z lekkich materiałów syntetycznych, które są bardzo dobrze paroprzepuszczalne. Jednym z głównych zadań sypialni jest zapewnienie namiotowi szczelności – ochrony przed owadami i pyłem. Półprzezroczysta siatka lepiej sprawdzi się w lekkich namiotach trzysezonowych – jest przewiewna a w trakcie gorących nocy, gdy nie założysz tropika będziesz mógł zasypiać obserwując gwiazdy. Pozbawiony otworów materiał jest dużo bardziej szczelny, co sprawdzi się szczególnie w miejscach wietrznych i pylistych, np. w Patagonii. Sypialnie uszyte w taki sposób są cieplejsze, w związku z czym niemal zawsze znajdziesz je w czterosezonowych modelach przeznaczonych na wysokogórskie ekspedycje.                 Podłoga w sypialni powinna być wykonana z możliwie wytrzymałego w stosunku do swojej wagi materiału. Najczęściej stosowanymi materiałami są mocne nylony (poliamidy) lub poliestry powleczone dodatkowo poliuteranem (PU), który zapewnia wodoodporność, a ta jest w przypadku podłóg niezwykle istotna – w przypadku namiotu wysokiej klasy powinna wynosić nie mniej niż 10 000mm h2o.

MATERIAŁ TROPIKU

         Głównym zadaniem tropiku jest zapewnienie ochrony przed niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi – wiatrem, śniegiem i deszczem. Najczęściej wykonuje się je z lekkiego, odpornego na rozdarcia poliamidu (nylonu), którego największą wadą jest niewielkie rozciąganie się pod wpływem wilgoci. Co to oznacza? Nawet najlepiej rozbity namiot, nad ranem, gdy pokryje go rosa będzie nieco ‘sflaczały”. Wyjątkiem jest odmiana określana mianem „High Tenacity Rip-Stop Nylon” stosowana przez topowych producentów namiotów. Odmiana te jest też odporna na promieniowanie UV. Pamiętaj o tym, że niemal każdy tropik z czasem starci swój intensywny kolor. Niestety to nie utrata koloru jest największym problemem. Promieniowanie ultrafioletowe w drastyczny sposób osłabia też wytrzymałość namiotów, nawet najlepsze modele po 3-4 sezonach ciągłego używania w górach wysokich łatwo ulegają rozdarciu. Z wilgocią i promieniowaniem UV nieco lepiej radzą sobie tropiki wykonane z poliestrów.

                  Prócz rodzaju materiału za jego wodoodporność odpowiada przede wszystkim impregnacja. Najlepszym sposobem impregnacji stosowanym przez producentów jest obustronne pokrycie materiału silikonem, który po pierwsze zapewnia bardzo dobrą wodoodporność, a dodatkowo niemal nie sztywnieje na mrozie, co ma bardzo duże znaczenie przy składaniu namiotu po chłodnej nocy. Innym rodzajem powleczenia jest poliuteran (PU), który także dobrze chroni przed wodą, nie robi się sztywny na mrozie ale przede wszystkim nie sprawia problemów producentom w trakcie podklejania szwów, stąd często właśnie ten rodzaj impregnacji wykorzystywany jest do szycia podłóg. Niestety szwów w nylonie pokrytym silikonem nie da się podkleić w związku z czym producenci stosują specjalne sposoby szycia, a ci najbardziej skrupulatni dodają jeszcze tubkę z uszczelniającym klejem, który można nałożyć na szwy samodzielnie. Jak duże powinny być parametry wodoodporności tropiku? Nie mniejsze niż 1500mm h2o a najlepiej na poziomie 3000mm h2o. W przypadku materiału pokrytego obustronnie silikonem taki parametr zapewni bardzo dobra ochronę przed wodą.

                  Jaki kolor tropiku wybrać? Wszystko zależy od twoich preferencji i gór w które wyruszasz. Jeśli w trakcie biwakowania preferujesz pozostać w ukryciu wybierz stonowane, ciemne kolory – np. zielony. Żywy kolor tropiku, np. żółty i czerwony sprawdzą się doskonale w ciągu kilku ulewnych dni pozbawionych dużej ilości światła słonecznego. Niezależnie od koloru tropiku sypialnia powinna mieć jasne kolory, np. biały, beżowy lub żółty.

MASZTY

         Maszty w wysokiej jakości namiotach wykonane są z aluminium. Zrezygnuj z prostych modeli namiotów zaopatrzonych w pałąki wykonane z włókna szklanego. Im większa średnica rurki tym mocniejszy jest maszt. W najbardziej pancernych modelach średnica ta wynosi 10mm, niemniej jednak te o rozmiarze 9mm także dadzą sobie radę z trudnymi warunkami.                Prawdopodobnie najlepszym producentem masztów na rynku jest koreańska marka DAC, w swoich namiotach wykorzystują ją tacy producenci jak Hilleberg, The North Face, Mountain Hardwear, MSR, Big Agnes czy Marmot. Z czasem nawet najlepsze pałąki ulegną trwałemu wygięciu – jeśli zauważysz taki efekt nie martw się – to naturalne zjawisko. Pałąki najczęściej ulegają uszkodzeniu na łączeniu poszczególnych segmentów. Z tego też powodu zawsze zabieraj ze sobą jeden element zapasowy (niektórzy producenci dodają go do zestawu), a już na pewno krótką rurkę o nieco większej średnicy. W przypadku uszkodzenia nałóż ją na pałąk a następnie delikatnie rozbij namiot. Jeśli trzeba unieruchom ją przy wykorzystaniu taśmy klejącej. Rurka tak musi znajdować się w zestawie. Jeśli przed podjęciem decyzji o zakupie nie znajdziesz jej w zestawie po prostu zdecyduj się na inny model.

                  Im większa ilość masztów w namiocie tym bardziej odporna będzie jego konstrukcja, a tym samym też wzrośnie jego waga – jest to kompromis, na który w mniejszym lub większym stopniu musisz pójść.

                  Pałąki oznaczone różnymi kolorami ułatwią intuicyjne rozkładanie namiotu.

SZPILKI I ODCIĄGI

         Niektórzy producenci dodają do swoich namiotów maksymalną liczbę szpilek, którą można wykorzystać co wydaje się uczciwym rozwiązaniem. Inni, szczególnie Ci specjalizujący się w najlżejszym sprzęcie dodają ich symboliczną liczbę, która pozwala na rozbicie namiotu, próbując tym samym sprawić wrażenie, że oferują produkt lżejszy niż konkurencja. Szpilki wykonywane są zazwyczaj z aluminium, a różnią się kształtem i wytrzymałością. I tak, patrząc na szpilkę od góry widzimy przekrój w kształcie: V – najlżejsze szpilki przeznaczone do miękkiego gruntu, Y – kompromis pomiędzy wagą i wytrzymałością, bardzo dobre do średnio twardych powierzchni i X – przeznaczone do bardzo twardego gruntu – najcięższe. W zestawie z namiotem otrzymasz zapewne szpilki V lub Y. Jeśli planujesz częste biwakowanie na twardym podłożu z doświadczenia mogę polecić Ci te wykonane z tytanu – są bardzo odporne na zgięcia, a w przeciwieństwie do aluminium w zasadzie nie da się ich połamać – idealne do zastosowania w Andach lub Karakorum. Bardzo wygodnym rozwiązaniem są krótkie pętelki ułatwiające wyciąganie szpilek z gruntu, szczególnie wówczas gdy noc była mroźna. Do biwaków w śniegu lub piachu wykorzystaj duże aluminiowe śledzie.

                  Odciągi powinny być wykonane z materiałów nienasiąkających wodą i nierozciągliwych. Regulatory powinny być łatwe do obsługi nawet w grubych łapawicach.

ELEMENTY POPRAWIAJĄCE WYGODĘ

         Przed zakupem zwróć uwagę na ilość wejść. W przypadku namiotów dwuosobowych 2 niezależne wejścia stanowią bardzo (bardzo!) dużą poprawę komfortu życia. Ważna jest też wielkość przedsionka: po pierwsze możesz w nim schować plecak i buty, po drugie – choć w teorii wszyscy producenci zabraniają tego w obawie o bezpieczeństwo użytkownika, w praktyce wszyscy to robią. O co chodzi? O gotowanie! Materiały, z których wykonane są namioty są bardzo łatwopalne, w przypadku zaprószenia ognia konstrukcja spali / stopi się w ciągu kilkunastu sekund – widziałem to na własne oczy! Niestety czasem warunki takie jak deszcz czy silny wiatr uniemożliwiają gotowanie na zewnątrz. Rób to zatem w przedsionku ale w ostateczności, ‘z głową’ i bardzo ostrożnie.

                  Duża ilość kieszeni wraz z dodatkową półką pod sufitem ułatwi organizację ekwipunku. Elementy odblaskowe na tropiku lub odciągach ułatwią odnalezienie namiotu w nocy. Niektóre modele posiadają wbudowane przezroczyste okienka w tropiku – ułatwiają obserwację warunków atmosferycznych bez konieczności otwierania wejścia. Wysokiej jakości zamki (YKK, Salmi, Riri) przedłużą żywotność wejścia do namiotu.

                  Jeśli decydujesz się na namiot, który ma służyć także zimą upewnij się, że posiada wszyte fartuchy śnieżne, czyli dodatkowe kawałki materiału kończące tropik. Jeśli nie materiał tropiku powinien sięgać gruntu – zapobiegnie to wwiewaniu śniegu między sypialnię a tropik. Namiot używany w cieplejszym klimacie powinien mieć tropik sięgający wysokości około 10cm nad ziemią, dzięki temu łatwiej będzie zachować odpowiednią cyrkulację powietrza i zapobiegać kondensacji pary wodnej. O kondensacji i jej konsekwencjach przeczytasz w tabeli.

KONSERWACJA (czyli Nigdy, Zawsze i Na Pewno)

         Namiot nie cierpi wilgoci. Jeśli rano nie możesz odczekać odpowiedniej ilości czasu tak aby go wysuszyć, albo nie możesz tego zrobić ze względu na ciągle padający deszcz to wysusz go przy najbliższej nadarzającej się okazji. Zawsze unikaj pakowania do pokrowca mokrego namiotu – ucierpi na tym jego wodoodporność – rób to tylko w ostateczności. Jeśli wyczuwasz nieprzyjemny zapach wywietrz go solidnie. Jednymi z najczęstszych awarii, którym ulegają namioty są uszkodzenia / pęknięcia pałąków. Rozkładaj maszt delikatnie sprawdzając czy każdy element został optymalnie dopasowany do pozostałych. Dbaj o zamki – nawet te najwyższej jakości nadmiernie szarpane lub zapiaszczone odmówią posłuszeństwa. Okresowo przepłucz je wodą z lekkim detergentem (mydło w płatkach), tym samym roztworem możesz usuwać miejscowe zabrudzenia wykorzystując miękką gąbkę. Nigdy nie pierz namiotu w pralce.

GDZIE I JAK ROZBIĆ NAMIOT?

         W trakcie trekkingu zawsze rozbijaj namiot w miejscach do tego przeznaczonych. Jeśli nie ma ich na trasie twojej wędrówki wybierz miejsce możliwie płaskie i pozbawione ostrych przedmiotów, np. szyszek i kamieni. Nie rozbijaj się pod drzewami albo skalnymi ścianami – w najlepszym przypadku spadnie na Ciebie to co ptaki lubią zostawiać na tropikach najbardziej, w najgorszym – głaz. Zwróć uwagę na kierunek wiatru i rostaw namiot wzdłuż niego. Jeśli noc nie zapowiada się wietrznie niech priorytetem ustawienia drzwi będzie wschód – rano przywitają cię promienie słońca. Jeśli to możliwe to użyj wszystkich możliwych odciągów, regulując je tak by były jak najdłuższe, warunki pogodowe w górach ulegają szybkim zmianom – także nocą. Szpilki wbijaj pod kątem 30°-45° w kierunku przeciwnym do namiotu.

W podjęciu decyzji odnośnie konkretnego rodzaju namiotu pomoże Ci poniższa tabelka. Zastanów się w jakich warunkach będziesz wędrował, z kim, i co jest dla Ciebie priorytetem:

PRIORYTET

Jeśli uważasz, że warto się tym podzielić, to te guziki pomogą:

Jeden komentarz na temat “Jak Wybrać Namiot – Poradnik

  1. Dobry artykuł, nie jednemu się na pewno przyda. :) Ja mam swój ulubiony namiot Outwell Cloud 2 – nie jest już taki nowy jak na obrazku, ale wiele wspomnień z nim mam :D

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *